DARMOWA WYSYŁKA W SUBSKRYPCJI I DLA ZAMÓWIEŃ POWYŻEJ 300 ZŁ | NATYCHMIASTOWE NADANIE DLA ZAMÓWIEŃ ZŁOŻONYCH DO 12:00

Kwasy humusowe

Sięgnij po rzetelne informacje oparte na literaturze naukowej. Dowiedz się więcej o kwasie humusowym, jego budowie, właściwościach i roli w ekosystemie.

Jakie zagadnienie cię interesuje?

Kwasy humusowe

Czym są, jaką mają budowę i właściwości?

Kwasy humusowe to naturalnie występujące związki organiczne powstające w wyniku długotrwałych procesów zachodzących w materii organicznej. Odgrywają ważną rolę w środowisku naturalnym i od lat pozostają przedmiotem zainteresowania naukowców badających humus, glebę oraz naturalne procesy zachodzące w ekosystemach.

W tym miejscu znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące kwasów humusowych, ich pochodzenia, charakterystycznych właściwości oraz naturalnego występowania.

Co to są kwasy humusowe?

Kwasy humusowe to naturalne związki organiczne. Stanowią one jedną z głównych frakcji substancji humusowych, z których składa się próchnica glebowa[2].
Kwasy humusowe są złożonymi mieszaninami makrocząsteczek, bogatymi w grupy karboksylowe, fenolowe i aromatyczne. Zgodnie z definicją przyjętą przez International Humic Substances Society (IHSS), cechują je dwie właściwości:

  • nie rozpuszczają się w wodzie w środowisku kwaśnym (pH<2),
  • rozpuszczają się w środowisku zasadowym[3].

Jak powstają kwasy humusowe? Humifikacja w pigułce

Kwasy humusowe tworzą się w procesie humifikacji – tlenowej lub beztlenowej – czyli naturalnego rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych, który zachodzi w glebie pod wpływem mikroorganizmów, czasu i warunków środowiskowych. W wyniku reakcji biochemicznych i abiotycznych zawarty w tych szczątkach węgiel organiczny przekształca się w substancje humusowe, zwane w skrócie humusami[4].

Jakie są frakcje substancji humusowych?

Substancje humusowe dzielone są według takich kryteriów, jak rozpuszczalność w wodzie i zakresy pH. Naukowcy wyodrębnili na tej podstawie następujące frakcje:

  • Kwasy fulwowe – przybierają kolory od jasnożółtego do żółtobrązowego. Zawierają więcej tlenu, mniej węgla, są dobrze rozpuszczalne w wodzie i mają niską masę cząsteczkową. 
  • Kwasy humusowe – najczęściej mają barwę ciemno­brązową. Charakteryzują się wysokim udziałem węgla, niską zawartością tlenu, większym stopniem polimeryzacji i wyższą masą cząsteczkową.
  • Huminy – obejmują gamę barw od szarości po czerń. Cechuje je bardzo wysoka zawartość węgla, niska rozpuszczalność oraz duża masa cząsteczkowa[5].

Gradient właściwości chemicznych substancji humusowych[6]:

Gdzie występują kwasy humusowe?

Substancje humusowe (w tym kwas humusowy) uznaje się za jedne z najbardziej powszechnych nieożywionych związków organicznych w przyrodzie[7]. Chociaż kojarzymy je głównie z glebą, to występują też w wodzie – m.in. w leśnych potokach, osadach rzecznych, a nawet w naturalnych źródłach pitnych. Są obecne wszędzie tam, gdzie natura rozkłada materię, by dać początek nowym substancjom[8].

W niektórych wodach (zwłaszcza w torfowych i bagiennych) kwasy humusowe stanowią większość naturalnych związków organicznych. Substancje humusowe, jeśli jest ich dużo, nadają ciekom charakterystyczną brunatną barwę[9].

Kwas humusowy jest częścią naturalnego, zamkniętego cyklu, w którym nic się nie marnuje. Każdy fragment rośliny czy organizmu z czasem staje się elementem żyznej gleby, wspierając życie kolejnych pokoleń[10].

Jaką strukturę mają kwasy humusowe?

Kwas humusowy nie jest jedną, sztywną cząsteczką, lecz mieszaniną wielu różnych związków organicznych, które łączą się w duże, nieregularne struktury[11]. To zestaw mniejszych cząsteczek połączonych słabymi siłami, takimi jak oddziaływania van der Waalsa czy wiązania wodorowe[12].
Dzięki swojej złożonej strukturze kwasy humusowe mogą tworzyć naturalne kompleksy z różnymi związkami obecnymi w środowisku, wpływając na właściwości gleby i funkcjonowanie ekosystemów[

Z jakimi związkami łączą się kwasy humusowe?

Kwasy humusowe naturalnie współwystępują z różnymi związkami obecnymi w materii organicznej, takimi jak:

  • minerały,
  • aminokwasy,
  • polifenole,
  • pierwiastki śladowe,
  • kwasy fulwowe,
  • huminy,
  • inne związki organiczne charakterystyczne dla humusu.

Ich obecność wynika z naturalnych procesów zachodzących podczas humifikacji materii organicznej.

Kwasy humusowe

Jaką rolę spełniają w przyrodzie?

Znaczenie kwasów humusowych w ekosystemie

Kwasy humusowe mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania ekosystemów.
Oddziałują m.in. na:

  • Strukturę i żyzność gleby
    Badania z zakresu gleboznawstwa (prowadzone przez takich naukowców, jak J. Six) potwierdzają, że kwasy humusowe sprzyjają tworzeniu agregatów glebowych i magazynowaniu węgla oraz  poprawie retencji wody[27]..

Dlaczego w glebach jest coraz mniej kwasów humusowych?

Kwas humusowy odgrywa niebagatelną rolę w utrzymywaniu ekosystemów. Problem w tym, że jego ilość w glebach systematycznie się zmniejsza. Główną przyczyną jest spadek zawartości materii organicznej[31]. Dawniej gleby były regularnie “dokarmiane” resztkami roślin oraz obornikiem. Dzisiaj, przy intensywnej eksploatacji pól, zachwiana została równowaga w tym zakresie[32].

Uprawy monokulturowe, brak roślin okrywowych (które dawniej wzbogacały glebę) oraz przewaga nawożenia mineralnego sprawiają, że gleba traci humus szybciej, niż jest w stanie go odbudować. Do tego dochodzą zmiany klimatyczne. Coraz częstsze susze ograniczają dopływ świeżej materii organicznej – więc siłą rzeczy kwasów humusowych także musi być mniej[33].

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) szacuje, że problem ten dotyczy aż 33% światowego areału gleb[34]!

Dlaczego kwasy humusowe budzą zainteresowanie?

Kwasy humusowe od lat pozostają przedmiotem zainteresowania naukowców badających naturalne procesy zachodzące w środowisku. Ich charakterystyczna struktura, naturalne pochodzenie oraz obecność w materii organicznej sprawiają, że są szeroko opisywane w literaturze dotyczącej humusu. 

Kwasy humusowe od lat pozostają przedmiotem zainteresowania naukowców zajmujących się humusem, materią organiczną oraz naturalnymi procesami zachodzącymi w środowisku. W literaturze naukowej, w tym w publikacjach dostępnych w bazach takich jak PubMed, znaleźć można liczne opracowania dotyczące ich charakterystyki, pochodzenia oraz właściwości chemicznych.

 

Poczytaj o pozostałych składnikach będących bazą naszych produktów

Starannie wybrane, dostarczane od najlepszych dostawców aby dać Ci maksimum korzyści.

Kwas humusowy

Clorofil

Mumijo (shilajit)

Odbierz 8% zniżki na pierwsze zakupy

Zapisz się do naszego newslettera aby w pełni wykorzystać ofertę Czarne z Natury.

Zapisując się do newslettera akceptujesz warunki regulaminu oraz
 potwierdzasz, że zapoznałeś się z naszą polityką prywatności.